Περίπου δυόμισι χρόνια μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, η σκόνη από τις εκρήξεις δεν έχει κατακαθίσει, αλλά το τοπίο που αποκαλύπτεται είναι αγνώριστο.
Αυτό που ξεκίνησε ως μια τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς, εξελίχθηκε σε έναν τυφώνα που παρέσυρε καθεστώτα δεκαετιών, ανατρέποντας την ισορροπία δυνάμεων που γνωρίζαμε από το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το Μοιραίο Πρωινό και η «Κολοσσιαία Λανθασμένη Εκτίμηση»
Όλα ξεκίνησαν από μια υπόγεια σήραγγα. Ο Γιαχία Σινουάρ, ο εγκέφαλος της επίθεσης, πίστευε ότι θα προκαλούσε την κατάρρευση του Ισραήλ και την εκδίωξη της Δύσης. Η ιστορία, όμως, είχε άλλα σχέδια.
Σήμερα, ο Σινουάρ είναι νεκρός, η Γάζα μετρά πάνω από 75.000 θύματα και το αποτέλεσμα είναι το ακριβώς αντίθετο από το προσδοκώμενο:
Το Ισραήλ αναδείχθηκε ως ο αδιαμφισβήτητος στρατιωτικός ηγεμόνας.
Οι ΗΠΑ επέστρεψαν δυναμικά ως ο ρυθμιστής των εξελίξεων.
Ο «Άξονας της Αντίστασης» βρίσκεται σε κατάσταση ελεύθερης πτώσης.
«Πρόκειται για μια κολοσσιαία λανθασμένη εκτίμηση με καταστροφικές συνέπειες, που άλλαξε μονομιάς το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής», σημειώνει ο Μπιλάλ Σαάμπ του Chatham House.
Η Κατάρρευση των Τιτάνων: Χαμενεΐ και Άσαντ
Η πιο δραματική ανατροπή σημειώθηκε στο εσωτερικό του Ιράν. Ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ, σε κοινή επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ, άφησε την Τεχεράνη σε ένα γεωπολιτικό κενό.
Ο Χάρτης της Πτώσης
Η Τεχεράνη, στερούμενη τον καθοδηγητή της, αντιδρά πλέον σπασμωδικά, εξαπολύοντας drones και πυραύλους χωρίς σαφή στρατηγική, πλήττοντας ακόμη και πολιτικές υποδομές, γεγονός που αποξενώνει περαιτέρω τους γείτονές της.
Η Επιστροφή Τραμπ και η Στρατηγική της Πυγμής
Η επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο προσέθεσε μια νέα μεταβλητή στην εξίσωση. Με μια πολιτική που θέτει τις ΗΠΑ σε ευθεία πολεμική αντιπαράθεση με το Ιράν —συχνά παρακάμπτοντας το Κογκρέσο— η Ουάσιγκτον δείχνει αποφασισμένη να ξεριζώσει την ιρανική επιρροή.
Την ίδια στιγμή, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρά τα εγχώρια δικαστικά μέτωπα και το διεθνές ένταλμα σύλληψης, παραμένει ο «επιζών» της πολιτικής, έχοντας οδηγήσει το Ισραήλ σε μια θέση ισχύος που ελάχιστοι προέβλεπαν το βράδυ της 7ης Οκτωβρίου.
Η Νέα Γεωγραφία του Κόλπου
Μέσα από τις στάχτες, η Σαουδική Αραβία αναδύεται ως ο νέος οικονομικός και πολιτικός πόλος. Ωστόσο, η ανησυχία είναι διάχυτη:
Επιφυλακτικότητα: Οι χώρες του Κόλπου δεν εμπιστεύονται πλέον τυφλά τις αμερικανικές εγγυήσεις.
Αναζήτηση Ρόλου: Τουρκία και Σαουδική Αραβία επαναπροσδιορίζουν τις συμμαχίες τους, φοβούμενες την ανεξέλεγκτη χρήση της ισραηλινής στρατιωτικής ισχύος.
Παλαιστινιακό Ζήτημα: Παρά τις κοσμογονικές αλλαγές, οι Παλαιστίνιοι παραμένουν στο περιθώριο, με τη Δυτική Όχθη να συρρικνώνεται και τη Γάζα να είναι ένας απέραντος σωρός ερειπίων.
Ένα Αχαρτογράφητο Μέλλον
Η Μέση Ανατολή έχει αλλάξει για πάντα. Οι παλιές δομές κατέρρευσαν, αλλά στη θέση τους δεν έχει χτιστεί ακόμα κάτι σταθερό. Το μέλλον θα κριθεί από τη μάχη διαδοχής στην Τεχεράνη και από το αν η στρατιωτική κυριαρχία του Ισραήλ μπορεί να μεταφραστεί σε βιώσιμη ειρήνη ή αν θα οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο αίματος.
«Η περιοχή έχει αλλάξει για πάντα», καταλήγει ο Άλι Βάεζ του International Crisis Group. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Μέση Ανατολή θα είναι διαφορετική, αλλά πόσο βαθιές θα είναι οι πληγές που θα αφήσει πίσω της αυτή η αναδιαμόρφωση.
