Στην Ελλάδα του 2026, το Σύνταγμα εξακολουθεί να μιλά για δωρεάν δημόσια παιδεία. Όμως, αν ρωτήσετε οποιονδήποτε γονέα με παιδί στο Γυμνάσιο ή το Λύκειο, θα σας δείξει την τρύπα στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Η αλήθεια είναι σκληρή: Το δημόσιο σχολείο, υποβαθμισμένο και εγκαταλελειμμένο από την κεντρική εξουσία, έχει μετατραπεί σε έναν προθάλαμο. Ο πραγματικός στίβος της μάθησης έχει μεταφερθεί στα φροντιστήρια, εκεί όπου ο κάθε γονιός καλείται να «αγοράσει» το μέλλον του παιδιού του με χρήματα που συχνά δεν έχει.
Το «παράλληλο» εκπαιδευτικό σύστημα
Είναι πλέον κοινό μυστικό: Αν ένα παιδί θέλει να περάσει στο Πανεπιστήμιο, η παρακολούθηση μόνο των σχολικών μαθημάτων μοιάζει με ανέκδοτο. Τα πανάκριβα δίδακτρα των φροντιστηρίων έχουν γίνει ένας υποχρεωτικός «φόρος» για κάθε σπίτι.
Οικογένειες σε απόγνωση: Γονείς που κόβουν από τη θέρμανση, από το σούπερ μάρκετ, από τις δικές τους βασικές ανάγκες, για να καλύψουν τα μηνιαία δίδακτρα.
Παιδιά-εργαζόμενοι: Μαθητές που ξεκινούν το πρωί για το σχολείο και γυρίζουν αργά το βράδυ από το φροντιστήριο, ζώντας με το άγχος μιας «επένδυσης» που δεν πρέπει να πάει χαμένη.
Η ευθύνη του Κράτους και οι «ξεχασμένοι» Δήμοι
Γιατί φτάσαμε εδώ; Γιατί η κεντρική κυβέρνηση επιλέγει να αφήνει τα σχολεία χωρίς μόνιμο προσωπικό και σύγχρονες υποδομές; Την ίδια στιγμή, οι Δήμοι φορτώνονται την ευθύνη της συντήρησης των κτιρίων, χωρίς όμως να λαμβάνουν τα απαραίτητα κονδύλια. Τα σχολεία μας συχνά θυμίζουν κτίρια άλλων δεκαετιών, ενώ η «ενισχυτική διδασκαλία» εντός του σχολείου παραμένει ένα κενό γράμμα. Όταν το κράτος αποσύρεται, η ιδιωτική πρωτοβουλία κερδίζει – και μαζί της, μεγαλώνει το χάσμα ανάμεσα σε αυτούς που «έχουν» και σε αυτούς που «δεν έχουν».
Κοινωνική αδικία: Μια Παιδεία για λίγους;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ηθικό και κοινωνικό. Αν η επιτυχία στις εξετάσεις εξαρτάται από το πόσα χρήματα μπορεί να δώσει μια οικογένεια στο φροντιστήριο, τότε η Παιδεία έπαψε να είναι ο «κοινωνικός ανελκυστήρας» που ήταν κάποτε. Τα παιδιά των φτωχότερων στρωμάτων ξεκινούν από τη γραμμή της αφετηρίας με βαρίδια στα πόδια.
Χρειαζόμαστε αλήθεια, όχι υποσχέσεις
Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη και μέλλον, όταν η εκπαίδευση των παιδιών μας βασίζεται στην οικονομική εξόντωση των γονιών τους. Η Παιδεία πρέπει να επιστρέψει εκεί που ανήκει: Στο δημόσιο, σύγχρονο και πραγματικά δωρεάν σχολείο.
Μέχρι τότε, η «δωρεάν παιδεία» θα παραμένει το πιο ακριβό ψέμα της ελληνικής πραγματικότητας.
