Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαρκώς εντεινόμενη τριπλή κρίση από την μια η εκτόξευση των τιμών στα είδη πρώτης ανάγκης, τον επίμονα υψηλό Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) στα τρόφιμα και τους χαμηλούς μισθούς στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.
Η συνδυαστική αυτή πίεση έχει μετατρέψει την καθημερινή διαβίωση σε έναν αγώνα επιβίωσης για εκατομμύρια πολίτες, εξανεμίζοντας την όποια αύξηση εισοδήματος.
Η Εκτόξευση της ακρίβειας στα βασικά προϊόντα
Η ακρίβεια στα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης έχει μετατραπεί σε πρόβλημα επιβίωσης για τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι τιμές σε βασικές κατηγορίες προϊόντων έχουν σημειώσει εντυπωσιακές αυξήσεις τα τελευταία χρόνια, καθιστώντας τα απαραίτητα είδη «είδη πολυτελείας».
Ενδεικτικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι σε ετήσια βάση η άνοδος των τιμών σε πολλές υποκατηγορίες είναι διψήφια.
Οι τιμές για προϊόντα όπως:
Αρνί και Κατσίκι έχουν αυξηθεί κατά περίπου 67,7% σε σχέση με το 2020.
Το Μοσχάρι κατά περίπου 65,9%.
Το Ελαιόλαδο κατά περίπου 44,3% (μεταξύ 2020 και Οκτωβρίου 2025).
Τα Τυριά κατά περίπου 41,4%.
Τα Αυγά κατά περίπου 36,9%.
Αυτές οι συνθήκες οδηγούν τους Έλληνες καταναλωτές σε «μετατόπιση» της διατροφής τους, επιλέγοντας πιο συχνά φθηνότερα προϊόντα και περιορίζοντας την κατανάλωση βασικών αγαθών, όπως το κόκκινο κρέας, με πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ποιότητα της διατροφής και, κατ’ επέκταση, στην υγεία.
Σε μια περίοδο έντονης ακρίβειας, ο υψηλός ΦΠΑ στα τρόφιμα λειτουργεί ως επιπλέον φορολογικό βάρος που επιβαρύνει άμεσα τον τελικό καταναλωτή.
Η Ελλάδα έχει δεχθεί “κόκκινη κάρτα” από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μη ενσωμάτωση οδηγιών που θα επέτρεπαν την επιβολή έως και μηδενικού ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης όπως τρόφιμα και φάρμακα. Η επιμονή της πολιτείας να διατηρεί υψηλό ΦΠΑ στα τρόφιμα, προκειμένου να εισπράττει φόρους, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την ανάγκη στήριξης του βιοτικού επιπέδου των πολιτών και επιδεινώνει την καταναλωτική δυσπραγία.
Στον αντίποδα των ανεξέλεγκτων αυξήσεων στις τιμές, το εισόδημα παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, ιδιαίτερα για τους αμειβόμενους με τον κατώτατο μισθό.
Από την 1η Απριλίου 2025, ο νόμιμος κατώτατος μισθός για τους υπαλλήλους πλήρους απασχόλησης (ιδιωτικός τομέας) καθορίστηκε στα 880,00 € μικτά, σημειώνοντας αύξηση 6,02% σε σχέση με τα 830,00 € που ίσχυαν. Για τους εργατοτεχνίτες, το κατώτατο ημερομίσθιο ορίζεται στα 39,30 € μικτά.
Η αύξηση αυτή επηρεάζει άμεσα περισσότερους από 1,6 εκατομμύρια πολίτες. Τους δημόσιους υπαλλήλους (όπου συμπαρασύρει προς τα πάνω ειδικά επιδόματα). Επιδόματα που συνδέονται με τον κατώτατο μισθό (π.χ., επίδομα μητρότητας, ανεργίας). Ωστόσο, παρά τις αυξήσεις, ο κατώτατος μισθός μεταφράζεται σε καθαρό μηνιαίο όφελος που δεν μπορεί να αντισταθμίσει τη σωρευτική αύξηση του κόστους ζωής. Η Ελλάδα παραμένει στις χαμηλές θέσεις μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την αγοραστική δύναμη, με μεγάλο μέρος του πληθυσμού να διαβιοί σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας.
Η ανάγκη για ολοκληρωμένη παρέμβαση για την αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί μια συνδυασμένη και ολοκληρωμένη παρέμβαση:
Μείωση του ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα, αξιοποιώντας τις σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες, για άμεση ελάφρυνση της τιμής στο ράφι.
Αυστηροποίηση των ελέγχων (όπως αυτοί της ΔΙΜΕΑ) για την καταπολέμηση της αισχροκέρδειας, ειδικά σε προϊόντα που διακινούνται από μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες.
Περαιτέρω ενίσχυση του εισοδήματος των εργαζομένων, πέραν των ονομαστικών αυξήσεων στον κατώτατο μισθό, ώστε η αγοραστική δύναμη να συμβαδίζει με το πραγματικό κόστος διαβίωσης.
Χωρίς δραστικά μέτρα και στα τρία αυτά επίπεδα, η «σφιχτή μέγγενη» της ακρίβειας θα συνεχίσει να περιορίζει τις επιλογές και να υποβαθμίζει το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων πολιτών.
