Στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα, οι ισχυροί παίκτες συχνά κρίνονται από την ικανότητά τους να διαχειρίζονται τις προκλήσεις με ψυχραιμία και στρατηγικό βάθος.
Ωστόσο, η πρόσφατη στάση της τουρκικής ηγεσίας –τόσο απέναντι στα σενάρια για το Κουρδιστάν όσο και με τις απειλές για την Κύπρο– θυμίζει ολοένα και περισσότερο μια σπασμωδική αντίδραση ενός παίκτη που νιώθει το επίκεντρο να γλιστρά μέσα από τα χέρια του.
Η «αντίδραση του κακομαθημένου»
Η έντονη επίπληξη στο CNN για έναν χάρτη δεν αποτελεί δείγμα ισχύος, αλλά μάλλον ένδειξη ακραίας ανασφάλειας. Μια χώρα που αυτοπροσδιορίζεται ως περιφερειακή δύναμη θα έπρεπε να διαθέτει τα αντανακλαστικά να αγνοήσει –ή να αντικρούσει με διπλωματική ψυχραιμία– μια δημοσιογραφική απεικόνιση.
Αντιθέτως, η Άγκυρα επιλέγει να «χτυπά τα πόδια στο πάτωμα», απαιτώντας συμμόρφωση από διεθνή δίκτυα, σαν να πιστεύει πως η πραγματικότητα αλλάζει αν απλώς την απαγορεύσει.
Αυτή η τάση να αντιμετωπίζεται κάθε διαφορετική οπτική ως «επίθεση στην εθνική ενότητα» αποκαλύπτει μια εσωτερική ευθραυστότητα. Όταν το μόνο εργαλείο στο οπλοστάσιο μιας χώρας είναι η οργή και η απειλή, το μήνυμα που εκπέμπεται διεθνώς δεν είναι η κυριαρχία, αλλά ο φόβος της απομόνωσης.
Από το Κουρδιστάν στα Κατεχόμενα: Η ίδια στρατηγική αδιεξόδου
Η απειλητική ρητορική για αποστολή επιπλέον στρατευμάτων στα κατεχόμενα της Κύπρου, με το πρόσχημα της «προστασίας των κατοίκων», ακολουθεί το ίδιο μοτίβο. Είναι η κλασική μέθοδος του «εκβιασμού διά της έντασης»:
Σπασμωδικές κινήσεις
Όταν η Τουρκία αισθάνεται ότι χάνει τον έλεγχο των εξελίξεων (είτε λόγω αλλαγών στις σχέσεις των Κούρδων με τη Δύση, είτε λόγω της ευρωπαϊκής και αμερικανικής παρουσίας στην Κύπρο), καταφεύγει σε «επιδείξεις ισχύος» που το μόνο που καταφέρνουν είναι να εντείνουν το αίσθημα της διεθνούς δυσπιστίας προς το πρόσωπό της.
Η απώλεια του κέντρου
Όσο η Άγκυρα παίζει τον ρόλο του «ταραχοποιού» που αντιδρά σπασμωδικά σε κάθε χάρτη, δήλωση ή στρατιωτική άσκηση, τόσο απομακρύνεται από το τραπέζι των ουσιαστικών αποφάσεων.
Το πολιτικό και ηθικό κενό
Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η τουρκική ηγεσία μπορεί να ξεφύγει από αυτόν τον φαύλο κύκλο. Η επιμονή σε μια «πολεμική» αφήγηση για κάθε ζήτημα που αφορά τη γεωγραφία της περιοχής, καθιστά την Τουρκία έναν απρόβλεπτο παίκτη, αλλά ταυτόχρονα και έναν παίκτη που δεν μπορεί πλέον να πείσει.
Όταν το CNN ή οποιοδήποτε άλλο δίκτυο παρουσιάζει χάρτες που δεν αρέσουν στην Άγκυρα, η αντίδραση της τουρκικής προεδρίας δεν προστατεύει την ενότητα της χώρας· αντίθετα, υπογραμμίζει πως η ενότητα αυτή θεωρείται από την ίδια την ηγεσία της τόσο εύθραυστη, ώστε να κινδυνεύει από ένα… γραφικό στην τηλεόραση.
Και αυτό, τελικά, είναι η μεγαλύτερη παραδοχή αδυναμίας.
