Η Τεχεράνη βιώνει μια από τις πιο κρίσιμες καμπές στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ενώ η χώρα θρηνεί την απώλεια του επί 36 έτη Ανώτατου Ηγέτη της, Αλί Χαμενεΐ, η ταχεία ανάδειξη του γιου του, Μοτζταμπά, στην εξουσία και η απροθυμία της Κίνας να παρέμβει έμπρακτα, διαμορφώνουν ένα νέο, αβέβαιο σκηνικό στη Μέση Ανατολή.
Η Διαδοχή: Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ στο Τιμόνι
Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ιστορική αλλά και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη, το Συμβούλιο των Εμπειρογνωμόνων εξέλεξε τον Μοτζταμπά Χοσεϊνί Χαμενεΐ ως νέο Ανώτατο Θρησκευτικό Ηγέτη.
Η απόφαση αυτή:
Επισημοποιεί την «οικογενειακή» διαδοχή: Παρά τις πολυετείς διαψεύσεις, η εξουσία παραμένει στην οικογένεια Χαμενεΐ.
Ενισχύει τους σκληροπυρηνικούς: Ο Μοτζταμπά διατηρεί στενούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και θεωρείται ο αρχιτέκτονας πολλών αποφάσεων στο παρασκήνιο.
Πραγματοποιήθηκε υπό πίεση: Η εκλογή έγινε εκτάκτως, εν μέσω στρατιωτικής έντασης και μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ από αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα σε ηλικία 86 ετών.
Το Τέλος μιας Εποχής και η Ταφή στη Μασχάντ
Ο Αλί Χαμενεΐ πρόκειται να ταφεί στην ιερή πόλη Μασχάντ, στο ιερό του Ιμάμη Ρεζά, δίπλα στον τάφο του πατέρα του. Η απώλειά του αφήνει ένα κενό ισχύος που ο γιος του καλείται να καλύψει άμεσα, την ώρα που η διεθνής κοινότητα αναρωτιέται αν η Τεχεράνη θα εμμείνει στη σκληρή γραμμή καταστολής και εξωτερικής πολιτικής.
Η Κίνα: Ένας «Στενός Φίλος» σε Απόσταση
Παρά τη στρατηγική σχέση Τεχεράνης-Πεκίνου, η Κίνα τηρεί στάση αναμονής, περιοριζόμενη σε ρητορική στήριξη. Ενώ ο Κινέζος ΥΠΕΞ, Γουάνγκ Γι, χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις επιθέσεις κατά του Ιράν, το Πεκίνο αποφεύγει κάθε στρατιωτική εμπλοκή για τους εξής λόγους:
Τα Ενεργειακά και Οικονομικά Διλήμματα
Αν και η Κίνα απορροφά το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου, αυτό αποτελεί μόλις το 12% των συνολικών εισαγωγών της. Αντίθετα, οι επενδύσεις της στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ είναι πολλαπλάσιες. Μια κλιμάκωση που θα έκλεινε τα Στενά του Ορμούζ θα έπληττε καίρια τα κινεζικά συμφέροντα στον Κόλπο.
Η Αποτυχία της «Εναλλακτικής» Ομπρέλας
Η ένταξη του Ιράν στους BRICS και στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης δεν προσέφερε την αναμενόμενη προστασία. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η κινεζική «εναλλακτική» στο δυτικό σύστημα αποδεικνύεται κενή περιεχομένου όταν ένας εταίρος βρίσκεται σε πραγματική ανάγκη.
«Η Κίνα δεν θα είναι εκεί αν τη χρειαστείς», σημειώνει η οικονομολόγος Αλίσια Γκαρθία Ερέρο, τονίζοντας ότι το Πεκίνο προτιμά να αυτοπαρουσιάζεται ως «πυλώνας σταθερότητας» παρά ως πολεμικός σύμμαχος.
Μια Εύθραυστη Ισορροπία
Η ανάδειξη του Μοτζταμπά Χαμενεΐ σηματοδοτεί μια νέα φάση εσωτερικής συνοχής για το καθεστώς, αλλά η διεθνής του απομόνωση βαθαίνει. Η Κίνα, αν και θωρακίζεται ενεργειακά χτίζοντας στρατηγικά αποθέματα, φαίνεται διατεθειμένη να συνεργαστεί με οποιαδήποτε ηγεσία προκύψει, αφήνοντας το Ιράν να αντιμετωπίσει μόνο του την πίεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Το μήνυμα για τη νέα ηγεσία στην Τεχεράνη είναι σαφές: Οι συμμαχίες του «αντισυστημικού άξονα» (Κίνα, Ρωσία, Βόρεια Κορέα) έχουν όρια, ειδικά όταν το κόστος της εμπλοκής απειλεί την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.
