Η τουρκική επεκτατική θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» βρέθηκε στο επίκεντρο σφοδρής κριτικής κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής εκπομπής στη γειτονική χώρα.
Αναλυτές και δημοσιογράφοι δεν δίστασαν να χαρακτηρίσουν το κυβερνητικό αφήγημα ως ανιστόρητο και μαξιμαλιστικό, αποκαλύπτοντας τις εσωτερικές αντιφάσεις της στρατηγικής που ακολουθεί η Άγκυρα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι Βασικοί Άξονες της Κριτικής
Η συζήτηση, με πρωταγωνιστές τον πολιτικό αναλυτή Αϊντίν Σεζέρ και τη δημοσιογράφο Αλίν Οζινιάν, εστίασε στην εργαλειοποίηση των εθνικών θεμάτων για εσωτερική κατανάλωση.
Ιστορική Άγνοια: Ο Σεζέρ επισήμανε ότι η σημερινή ηγεσία αγνοεί επιδεικτικά τις ισορροπίες της περιόδου 1930–1936 και τη Σύμβαση του Μοντρέ. Η έλλειψη γνώσης για τις διπλωματικές επιτυχίες της εποχής του Ατατούρκ οδηγεί, κατά τον ίδιο, σε μια αδιέξοδη πολιτική που δημιουργεί εχθρούς χωρίς λόγο.
Ελληνοτουρκικά και Διεθνές Δίκαιο: Υπογραμμίστηκε ότι οι αξιώσεις της Τουρκίας για τον εναέριο χώρο και τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας συγκρούονται με ένα ιστορικό και νομικό πλαίσιο το οποίο η τουρκική προπαγάνδα αποσιωπά συστηματικά.
Λαϊκισμός vs Σοβαρότητα: Φέρνοντας ως παράδειγμα τον αγωγό Blue Stream, ο Σεζέρ τόνισε ότι η εξωτερική πολιτική απαιτεί τεχνοκρατική προσέγγιση και σεβασμό στις διεθνείς δεσμεύσεις. «Ο πατριωτισμός δεν εξαντλείται σε συνθήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι οι όροι «κυριαρχικά δικαιώματα» συνεπάγονται και νομικές ευθύνες.
Η Πολιτική «Παγίδα» και το Μέλλον
Η Αλίν Οζινιάν ανέδειξε μια άλλη διάσταση: τη χρήση της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως εργαλείο συσπείρωσης των ψηφοφόρων. Σημείωσε μάλιστα ότι η αντιπολίτευση παγιδεύεται σε αυτή τη ρητορική, καθώς φοβάται ότι οποιαδήποτε ψύχραιμη κριτική θα εκληφθεί ως έλλειψη πατριωτισμού.
Το Κεντρικό Ερώτημα: Τελικά, η «Γαλάζια Πατρίδα» είναι ένα σοβαρό γεωπολιτικό δόγμα ή απλώς ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα χωρίς νομικό έρεισμα;
Η δημόσια αυτή αντιπαράθεση αποδεικνύει ότι, παρά την κυρίαρχη γραμμή, υπάρχουν φωνές εντός της Τουρκίας που προειδοποιούν ότι ο δρόμος του εθνικιστικού μαξιμαλισμού οδηγεί σε διεθνή απομόνωση και εθνική ζημία.
Η Σύμβαση του Μοντρέ ως «Πυξίδα» και η Παγίδα της Αντιπολίτευσης
Η αποδόμηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από τον Αϊντίν Σεζέρ και την Αλίν Οζινιάν δεν περιορίστηκε σε γενικές παρατηρήσεις, αλλά άγγιξε τις ρίζες της τουρκικής διπλωματίας και τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες.
Το «Μάθημα Ιστορίας» του Αϊντίν Σεζέρ: Η Κληρονομιά του Μοντρέ
Ο Σεζέρ υποστήριξε ότι η τρέχουσα ρητορική περί «Γαλάζιας Πατρίδας» αγνοεί προκλητικά τα κεκτημένα της δεκαετίας του 1930.
Σύμφωνα με τον αναλυτή:
Η Στρατηγική Ατατούρκ: Την περίοδο 1930–1936, η Τουρκία κατάφερε να εξασφαλίσει τα συμφέροντά της όχι μέσω απειλών, αλλά μέσω της διεθνούς νομιμότητας.
Η Σύμβαση του Μοντρέ (1936): Αποτελεί το θεμέλιο της τουρκικής κυριαρχίας στα Στενά. Ο Σεζέρ προειδοποιεί ότι όταν η Άγκυρα υιοθετεί μαξιμαλιστικές θέσεις που αμφισβητούν το διεθνές δίκαιο στην υπόλοιπη Μεσόγειο, ουσιαστικά υπονομεύει την αξιοπιστία των δικών της υφιστάμενων συνθηκών, όπως αυτή του Μοντρέ.
Η Ισορροπία των Στενών: Η άγνοια των λεπτών ισορροπιών που επιτεύχθηκαν τότε οδηγεί σε μια «επιθετική μοναξιά», όπου η Τουρκία εμφανίζεται να διεκδικεί περιοχές χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις νομικές δεσμεύσεις που η ίδια έχει υπογράψει στο παρελθόν.
Η «Ομηρία» της Αντιπολίτευσης και το Πολιτικό Κόστος
Η Αλίν Οζινιάν ανέλυσε το πώς η «Γαλάζια Πατρίδα» λειτουργεί ως ένα άτυπο «πιστοποιητικό πατριωτισμού», το οποίο η κυβέρνηση χρησιμοποιεί για να φιμώσει τους πολιτικούς της αντιπάλους.
Ο Φόβος της Προδοσίας: Τα κόμματα της αντιπολίτευσης (όπως το CHP) συχνά αποφεύγουν να ασκήσουν τεκμηριωμένη κριτική στη θεωρία αυτή, φοβούμενα ότι θα κατηγορηθούν από το ερντογανικό στρατόπεδο ως «ενδοτικά» ή «αντεθνικά».
Εκλογική Εργαλειοποίηση: Η Οζινιάν τόνισε ότι το δόγμα αυτό ανασύρεται συστηματικά πριν από εκλογικές αναμετρήσεις για να τονωθεί το ηθικό των εθνικιστών ψηφοφόρων, δημιουργώντας μια τεχνητή πόλωση.
Συναίνεση υπό Πίεση: Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η τουρκική εξωτερική πολιτική να στερείται αντιλόγου, καθώς η αντιπολίτευση σύρεται πίσω από κυβερνητικές επιλογές που, σε άλλη περίπτωση, θα χαρακτήριζε ως επικίνδυνες ή οικονομικά ασύμφορες.
Ένα Οικοδόμημα σε «Πήλινα Πόδια»;
Η σύνθεση αυτών των δύο στοιχείων δείχνει ότι η κριτική εντός της Τουρκίας εστιάζει στο εξής: Η «Γαλάζια Πατρίδα» είναι ένα επικοινωνιακό εργαλείο που εξυπηρετεί την εσωτερική πολιτική επιβίωση, αλλά στερείται της ιστορικής σοβαρότητας που χαρακτήριζε την τουρκική διπλωματία την εποχή του Μοντρέ.
Όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά, η χώρα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια «φαντασιακή γεωγραφία» που την απομακρύνει από την πραγματικότητα των διεθνών σχέσεων.
