Η πρόσφατη συνάντηση κορυφής στο προεδρικό μέγαρο της Άγκυρας μεταξύ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Έλληνα Πρωθυπουργού δεν ήταν απλώς μια εθιμοτυπική επαφή, αλλά μια άσκηση «στρατηγικής αμφισημίας» από την πλευρά της Τουρκίας.
Το κλίμα εμφανίζεται τεχνητά βελτιωμένο, οι δηλώσεις του Τούρκου Προέδρου αποκαλύπτουν μια προσπάθεια επιβολής μιας διευρυμένης ατζέντας, η οποία έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τις επίσημες ελληνικές θέσεις.
Η Θεωρία των «Ανοιχτών Ζητημάτων» και η Διεθνής Έρευνα
Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών think tanks (όπως το ELIAMEP και το German Marshall Fund), η Τουρκία εφαρμόζει τη στρατηγική του “Linkage Politics” (Πολιτική Διασύνδεσης).
Ο Ερντογάν δεν αντιμετωπίζει το Αιγαίο ως μεμονωμένο νομικό ζήτημα (υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ), αλλά το συνδέει άμεσα με:
Την αποστρατικοποίηση των νησιών.
Τον επαναπροσδιορισμό του καθεστώτος της μειονότητας στη Θράκη ως «τουρκικής», αμφισβητώντας τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Την αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων πέραν του 25ου Μεσημβρινού.
Το Παράδοξο της «Σύγκλισης»
Η αναφορά του Ερντογάν σε «σύγκλιση απόψεων» για το πλαίσιο του διαλόγου αποτελεί το πιο ανησυχητικό σημείο των δηλώσεων. Στη διεθνή διπλωματία, η σύγκλιση προϋποθέτει κοινή αφετηρία. Ωστόσο, υπάρχει ένα χάσμα ενημέρωσης:
Η Ελληνική Θέση: Μία και μόνη διαφορά (Υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ).
Η Τουρκική Θέση: Συνολική διαπραγμάτευση «πακέτο» (Broad Bargaining) που περιλαμβάνει κυριαρχία και εθνική ασφάλεια.
Ερευνητικό Σημείωμα: Η έρευνα πάνω στις ελληνοτουρκικές κρίσεις δείχνει ότι η Άγκυρα χρησιμοποιεί τον όρο «διεθνές δίκαιο» κατά το δοκούν, προτάσσοντας την αρχή της ευθυδικίας (equity) έναντι της αυστηρής εφαρμογής του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), το οποίο η ίδια δεν έχει συνυπογράψει.
Οικονομικός Πραγματισμός: Το Δέλεαρ των 10 Δισεκατομμυρίων
Η στόχευση για αύξηση του όγκου εμπορίου από τα 7 στα 10 δισεκατομμύρια δολάρια λειτουργεί ως «διπλωματικός πολιορκητικός κριός». Η Τουρκία επιδιώκει να καταστήσει την οικονομική εξάρτηση των δύο χωρών τόσο ισχυρή, ώστε να καταστεί πολιτικά δύσκολη η επιστροφή στην ένταση. Αυτό εντάσσεται στο μοντέλο της «Θετικής Ατζέντας», η οποία όμως συχνά χρησιμοποιείται για να αποκοιμίσει τα αντανακλαστικά της κοινής γνώμης έναντι των εδαφικών διεκδικήσεων.
Το Ζήτημα της Διαφάνειας: Ποιος Λέει την Αλήθεια;
Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει είναι η ασυμφωνία αφηγημάτων. Εάν ο Ερντογάν ισχυρίζεται ότι υπάρχει σύγκλιση σε ένα πλαίσιο που περιλαμβάνει «γκρίζες ζώνες» και η Αθήνα το αρνείται, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε ένα επικίνδυνο κενό ενημέρωσης. Η ιστορική έρευνα σε θέματα μυστικής διπλωματίας διδάσκει ότι η έλλειψη ξεκάθαρης ενημέρωσης των πολιτών μπορεί να οδηγήσει σε αιφνίδιες υποχωρήσεις που βαφτίζονται «έντιμοι συμβιβασμοί».
Η Άγκυρα δεν άλλαξε στρατηγική· άλλαξε τακτική. Το «καλό κλίμα» είναι το περιτύλιγμα μιας ατζέντας που παραμένει βαθιά αναθεωρητική και επεκτατική, με τον Ερντογάν να προσπαθεί να σύρει την Ελλάδα σε μια διαπραγμάτευση εφ’ όλης της ύλης, την οποία η ελληνική πλευρά επισήμως απορρίπτει.
