Η οικονομική ιστορία της Ελλάδας την τελευταία δεκαπενταετία μοιάζει με έναν γρίφο που, όσο προσπαθούμε να λύσουμε, τόσο περιπλέκεται.
Το κεντρικό ερώτημα που απασχολεί κάθε πολίτη είναι απλό: Πώς γίνεται μετά από τόσα χρόνια σκληρής λιτότητας, περικοπών και «σφιξίματος του ζωναριού», το δημόσιο χρέος να παραμένει υψηλότερο από εκείνο που μας οδήγησε στην κρίση;
Η Σύγκριση που Προκαλεί Προβληματισμό
Αν γυρίσουμε το ρολόι στο 2009, τη χρονιά που σήμανε την αρχή του τέλους για την ελληνική οικονομία όπως την ξέραμε, το χρέος βρισκόταν στα 298,5 δισ. ευρώ (περίπου το 127% του ΑΕΠ). Σήμερα, στο κλείσιμο του 2025, το χρέος εκτοξεύτηκε στα 362,8 δισ. ευρώ.
Παρά τις αιματηρές θυσίες, το απόλυτο νούμερο του χρέους είναι κατά δεκάδες δισεκατομμύρια μεγαλύτερο. Αυτό αποδεικνύει ότι η λιτότητα, αν και παρουσιάστηκε ως το μοναδικό «φάρμακο», λειτούργησε συχνά τιμωρητικά χωρίς να καταφέρει να ξεριζώσει το πρόβλημα.
Η Ακτινογραφία του 2025: Φως και Σκιές
Εξετάζοντας τα πρόσφατα στοιχεία, παρατηρούμε μια προσπάθεια συμμαζέματος, η οποία όμως κινείται σε ένα πολύ οριακό επίπεδο:
Η Μικρή Μείωση: Το 2025 το χρέος μειώθηκε κατά περίπου 2 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024. Είναι μια θετική κίνηση, αλλά μπροστά στον όγκο των 362 δισ., μοιάζει με «σταγόνα στον ωκεανό».
Το «Μαξιλάρι» των Ρευστών: Ένα σημαντικό στοιχείο είναι τα ταμειακά διαθέσιμα (το ρευστό που έχει το κράτος στην άκρη), τα οποία έφτασαν τα 39,5 δισ. ευρώ. Αν αφαιρέσουμε αυτό το ποσό, το «καθαρό» χρέος πέφτει στα 323,2 δισ. ευρώ.
Τα Εσωτερικά Δάνεια (Repos): Υπάρχει μια αύξηση στα δάνεια που παίρνει το κράτος από τους δικούς του φορείς (π.χ. ασφαλιστικά ταμεία, δήμους), τα οποία έφτασαν τα 62,8 δισ. ευρώ. Αυτό δείχνει μια έντονη ανακύκλωση χρήματος εντός των τειχών.
Το Κόστος της Τραπεζικής Ευστάθειας
Μια άλλη πτυχή που συχνά διαφεύγει της προσοχής είναι οι κρατικές εγγυήσεις. Το κράτος συνεχίζει να εγγυάται δισεκατομμύρια ευρώ (περίπου 17,1 δισ. μέσω του προγράμματος «Ηρακλής») για να βοηθήσει τις τράπεζες να απαλλαγούν από τα «κόκκινα δάνεια». Μόνο το 2025 δόθηκαν νέες εγγύηση 2,3 δισ. ευρώ για τράπεζες όπως η Attica Bank και η Εθνική. Ενώ το κράτος εισπράττει κάποιες προμήθειες από αυτές τις εγγυήσεις, ο κίνδυνος παραμένει στις πλάτες του δημόσιου προϋπολογισμού.
Η πραγματικότητα των αριθμών είναι αμείλικτη
Το γεγονός ότι το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ εκτιμάται πλέον πάνω από το 150% (ενώ το 2009 ήταν 127%) δημιουργεί την αίσθηση ότι η δεκαετής κρίση χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για μια βίαιη αναδιανομή και περικοπές, χωρίς το αποτέλεσμα να δικαιώνει τη στρατηγική αυτή.
Η μέση διάρκεια αποπληρωμής του χρέους παραμένει μεγάλη (περίπου 18 έτη), γεγονός που μας δίνει «ανάσες», αλλά η κληρονομιά των μνημονίων παραμένει ένα βαρύ φορτίο για τις επόμενες γενιές.
Το στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο να μειώνονται τα νούμερα, αλλά να αναπτυχθεί η οικονομία με τέτοιο τρόπο ώστε το χρέος να σταματήσει να αποτελεί μια διαρκή απειλή για την κοινωνική συνοχή.
