Ο «πόλεμος της κατσαρόλας» ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία φουντώνει ξανά, με τον πατσά να παίρνει τη θέση του μπακλαβά και του ντονέρ στο επίκεντρο μιας νέας γαστρονομικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης.
Η σπίθα άναψε από τη Θεσσαλονίκη, όπου επαγγελματίες του κλάδου, με επικεφαλής ιστορικά πατσατζίδικα (όπως του Τσαρούχα), κατέθεσαν επίσημο φάκελο στο Υπουργείο Πολιτισμού.
Στόχος είναι η ένταξη του πατσά στο Εθνικό Ευρετήριο και στη συνέχεια στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Ο φάκελος εστιάζει στην τεχνική, την ιεροτελεστία παρασκευής και τον ρόλο που παίζει το έδεσμα στην ταυτότητα της Θεσσαλονίκης ως «πρωτεύουσας του πατσά».
Η Αντίδραση της Τουρκίας: «Γαστρονομική Αρπαγή»
Τα τουρκικά ΜΜΕ αντέδρασαν με οργισμένα πρωτοσέλιδα, κατηγορώντας την Αθήνα για «κλοπή» μιας παράδοσης αιώνων.
Οι Τίτλοι των Τουρκικών Μέσων
Yeni Akit: «Έχουν βάλει στο μάτι την κουζίνα μας! Οι Έλληνες κλέβουν άλλη μια λιχουδιά».
Habertürk: «Η Ελλάδα οικειοποιείται τη σούπα που καταναλώνουμε εδώ και αιώνες».
Sözcü: Υπενθυμίζει ότι η Ε.Ε. είχε στο παρελθόν θέσει περιορισμούς στη σούπα αυτή, ενώ τώρα η Ελλάδα τη «διεκδικεί».
Τι λέει η Ιστορική Έρευνα;
Η διαμάχη δεν είναι απλώς θέμα γεύσης, αλλά ιστορικής ταυτότητας. Η έρευνα γύρω από την προέλευση του πατσά αποκαλύπτει ένα πολυπολιτισμικό μωσαϊκό:
Οθωμανική Ρίζα: Η λέξη προέρχεται από το περσικό “pāče” (πόδι). Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο πατσάς ήταν το φαγητό του λαού αλλά και του παλατιού, λειτουργώντας ως «φυσικό αντιβιοτικό».
Βυζαντινή και Αρχαιοελληνική Παρουσία: Υπάρχουν αναφορές σε ζωμούς από εντόσθια (όπως ο μέλας ζωμός) στην αρχαιότητα, ενώ στο Βυζάντιο καταναλώνονταν παρόμοια εδέσματα, δείχνοντας ότι η γαστρονομική συνέχεια στην περιοχή είναι αδιάσπαστη
Η «Μεταφορά» στη Θεσσαλονίκη: Ο πατσάς, όπως τον ξέρουμε σήμερα στην Ελλάδα, μπολιάστηκε από τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Αυτοί μετέφεραν την τεχνογνωσία και την έκαναν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής αστικής κουλτούρας (το φαγητό των ξενύχτηδων και των εργατών).
Η κίνηση της Ελλάδας στην UNESCO δεν στοχεύει να ακυρώσει την τουρκική παράδοση, αλλά να κατοχυρώσει την ελληνική εκδοχή και την ιστορική διαδρομή του πιάτου εντός των συνόρων της.
Ωστόσο, στην Άγκυρα, η κίνηση αυτή εκλαμβάνεται ως άλλη μια προσπάθεια «αφελληνισμού» της οθωμανικής κληρονομιάς.
