Η Διάσκεψη του Μονάχου το 2026 θα μείνει στην ιστορία ως η στιγμή που η Γηραιά Ήπειρος αποχαιρέτησε οριστικά τη μεταψυχροπολεμική της αμεριμνησία.
Σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, την ανερχόμενη Κίνα, την αναθεωρητική Ρωσία και την ισχυρή Ινδία, η Ευρώπη καλείται να απαντήσει στο υπαρξιακό ερώτημα: Μπορεί να υπάρξει ως αυτόνομη υπερδύναμη ή θα μετατραπεί σε γεωπολιτικό μουσείο;
Το «Ρήγμα» και η Απώλεια της Διατλαντικής Πίστης
Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χρησιμοποίησε τη γλώσσα της σκληρής αλήθειας. Η παραδοχή του για ένα βαθύ «ρήγμα» μεταξύ Βερολίνου και Ουάσιγκτον δεν είναι απλώς μια διπλωματική αιχμή, αλλά μια στρατηγική διαπίστωση. Η δεύτερη θητεία Τραμπ φαίνεται πως διέρρηξε τον «αδελφικό δεσμό» δεκαετιών, αναγκάζοντας την Ευρώπη να αναζητήσει εγγυήσεις ασφαλείας πέρα από το ΝΑΤΟ, το οποίο πλέον αντιμετωπίζεται από τις ΗΠΑ περισσότερο ως «επιχείρηση» παρά ως συμμαχία αξιών.
Η Πυρηνική «Ομπρέλα» και το Άρθρο 42.7
Για πρώτη φορά, οι συζητήσεις για κοινή ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή βγαίνουν από το παρασκήνιο.
Η Γαλλική Πρόταση: Ο Εμανουέλ Μακρόν προσφέρει τη γαλλική πυρηνική ισχύ ως βάση για μια ευρωπαϊκή ομπρέλα.
Η Γερμανική Επιφύλαξη: Ο Μερτς ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορούν να υπάρχουν «ζώνες ασφαλείας δύο ταχυτήτων», πιέζοντας για μια ολιστική ευρωπαϊκή άμυνα.
Η Αμυντική Ενοποίηση: Η ενεργοποίηση του Άρθρου 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ (ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής) παίρνει σάρκα και οστά, με στόχο τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού αμυντικού βραχίονα που θα λειτουργεί συμπληρωματικά —ή και ανεξάρτητα— από το ΝΑΤΟ.
Νέες Συμμαχίες: Η Ευρώπη πέρα από τη Δύση
Βλέποντας την αποστασιοποίηση της Ουάσιγκτον, η ΕΕ στρέφεται σε εναλλακτικούς στρατηγικούς εταίρους.
Ο Μερτς προτείνει ένα δίκτυο συνεργασιών με χώρες όπως:
Ιαπωνία και Καναδάς: Για την προάσπιση των δημοκρατικών αξιών και της τεχνολογικής πρωτοπορίας.
Ινδία και Τουρκία: Ως αναγκαίους παίκτες για τη σταθερότητα στην Ευρασία και τον έλεγχο των εμπορικών δρόμων.
Η περίπτωση της Γροιλανδίας: Η ανησυχία για αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στη Γροιλανδία υπογραμμίζει την ανάγκη για ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς τη Δανία.
Η Οικονομία του Πολέμου και το «SAFE»
Η Κάγια Κάλλας έδωσε το στίγμα: Η άμυνα δεν είναι πλέον μόνο θέμα στρατού, αλλά και οικονομίας.
Η πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό χρέος (στα πρότυπα του Ταμείου Ανάκαμψης) για αμυντικές δαπάνες κερδίζει έδαφος.
Το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE στοχεύει στην ταχύτατη καθετοποίηση της αμυντικής παραγωγής, ώστε η Ευρώπη να μην εξαρτάται από τις αλυσίδες εφοδιασμού τρίτων χωρών.
Η «Απόβαση» των Δημοκρατικών: Μια προσωρινή ελπίδα;
Η παρουσία προσωπικοτήτων όπως ο Γκάβιν Νιούσομ, η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ και η Νάνσι Πελόζι στο Μόναχο λειτουργεί ως «αντιστάθμισμα» στην MAGA ρητορική του Μάρκο Ρούμπιο.
Το μήνυμά τους είναι σαφές: «Η κυβέρνηση Τραμπ είναι παροδική, η διατλαντική σχέση είναι διαρκής». Ωστόσο, για την Ευρώπη, αυτή η διαβεβαίωση δεν αρκεί πλέον για να στηρίξει το μέλλον της.
Το τέλος του Κατευνασμού
Το 2026 η Ευρώπη σταμάτησε να ελπίζει ότι τα πράγματα θα επιστρέψουν στο «φυσιολογικό». Η πολιτική του κατευνασμού έδωσε τη θέση της στην πολιτική της επιβίωσης.
Είτε μέσω της οικονομικής ενοποίησης είτε μέσω της πυρηνικής συνεργασίας, η Γηραιά Ήπειρος επιχειρεί να μετατραπεί σε έναν αυτόνομο πόλο ισχύος, ικανό να προστατεύσει τον εαυτό του χωρίς να περιμένει το «πράσινο φως» από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
