Σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης και εθνικού πένθους, ο Καθεδρικός Ναός της Αναστάσεως στα Τίρανα έγινε το επίκεντρο της Ορθοδοξίας για το μνημόσυνο του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου. Η παρουσία του διαδόχου του, Αρχιεπισκόπου Ιωάννη, λειτούργησε ως σύμβολο σταθερότητας, επιβεβαιώνοντας πως η πνευματική “σκυτάλη” περνά σε έναν στενό συνεργάτη που γαλουχήθηκε δίπλα στον μεγάλο ιεραπόστολο.
Η έρευνα γύρω από το έργο του Αναστασίου αναδεικνύει τρία πυρηνικά επιτεύγματα που ξεφεύγουν από τα στενά εκκλησιαστικά όρια:
Ανασυγκρότηση εκ του μηδενός: Όταν έφτασε στην Αλβανία το 1991 ως Πατριαρχικός Έξαρχος, βρήκε μια χώρα όπου η θρησκεία ήταν παράνομη για 24 χρόνια. Κατάφερε να οικοδομήσει πάνω από 150 νέους ναούς, να αναστηλώσει 70 μνημεία και να ιδρύσει σχολεία, νοσοκομεία και τεχνικές σχολές, προσφέροντας κοινωνικό έργο χωρίς διακρίσεις θρησκεύματος.
Πρωτοπόρος του Διαθρησκευτικού Διαλόγου: Η Αλβανία αποτελεί σήμερα παγκόσμιο πρότυπο ειρηνικής συνύπαρξης Μουσουλμάνων και Χριστιανών. Ο Αναστάσιος ήταν ο εμπνευστής αυτής της ισορροπίας, διδάσκοντας πως η πίστη πρέπει να είναι «βάλσαμο» και όχι «φωτιά».
Ακαδημαϊκή Ακτινοβολία: Πέρα από την ιερατική του ιδιότητα, υπήρξε διεθνώς αναγνωρισμένος πανεπιστημιακός (Ομότιμος Καθηγητής του ΕΚΠΑ), με το έργο του στην Ιστορία των Θρησκευμάτων να διδάσκεται σε παγκόσμιο επίπεδο.
«Η θρησκεία είναι σαν το νερό. Μπορεί να ξεδιψάσει, αλλά μπορεί και να πνίξει, αν χρησιμοποιηθεί με λάθος τρόπο.» – Μια από τις εμβληματικές φράσεις που χαρακτήρισαν τη δράση του.
Το Μήνυμα του Φαναρίου
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, στο μήνυμά του, χαρακτήρισε τον Αναστάσιο ως «Φωστήρα της Οικουμένης», υπογραμμίζοντας ότι η κληρονομιά του δεν περιορίζεται στα γεωγραφικά σύνορα της Αλβανίας, αλλά αποτελεί φάρο για την Ορθοδοξία του 21ου αιώνα.
Η τελετή ολοκληρώθηκε με τρισάγιο στην κρύπτη του ναού, εκεί όπου η σορός του αναπαύεται πλέον οριστικά, ανάμεσα στον λαό που υπηρέτησε για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
