Η ένταση στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης αγγίζει το σημείο βρασμού, μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για την αποστολή ισχυρών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων στην περιοχή.
Το Ιράν, μέσω ανώτατων αξιωματούχων, ξεκαθαρίζει πως οποιαδήποτε εχθρική ενέργεια θα πυροδοτήσει μια απάντηση άνευ προηγουμένου.
Η Αμερικανική «Αρμάδα» και το μήνυμα Τραμπ
Από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, ο Αμερικανός πρόεδρος επιβεβαίωσε πως μια στρατιωτική «αρμάδα» —αποτελούμενη από αεροπλανοφόρα, συνοδευτικά σκάφη και προηγμένη αεροπορική ισχύ— βρίσκεται ήδη σε πορεία προς τον Περσικό Κόλπο.
Ο Τραμπ συνέδεσε την κίνηση αυτή με δύο βασικούς άξονες:
Το Πυρηνικό Πρόγραμμα: Μια αυστηρή προειδοποίηση προς την Τεχεράνη να μην επανεκκινήσει τις πυρηνικές της δραστηριότητες.
Τις εσωτερικές διαδηλώσεις: Τη στήριξη προς τους Ιρανούς πολίτες που διαδηλώνουν κατά του καθεστώτος, υποσχόμενος πως «η βοήθεια καταφθάνει» και απαιτώντας να σταματήσει η βίαιη καταστολή που έχει κοστίσει χιλιάδες ζωές.
Η Απάντηση της Τεχεράνης: «Υψηλός Συναγερμός»
Η αντίδραση του Ιράν υπήρξε ακαριαία και ευθεία. Ανώτερος αξιωματούχος, μιλώντας στο πρακτορείο Reuters, κατέστησε σαφές ότι η χώρα προετοιμάζεται για το χειρότερο δυνατό σενάριο.
Ορισμός της Σύγκρουσης: Η Τεχεράνη διαμηνύει πως δεν θα δεχτεί τον όρο «περιορισμένο πλήγμα». Οποιαδήποτε επίθεση, είτε πρόκειται για «χειρουργικό» χτύπημα είτε για επιχείρηση περιορισμένης κλίμακας, θα εκληφθεί ως κήρυξη ολοκληρωτικού πολέμου.
Ετοιμότητα: Οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν βρίσκονται σε κατάσταση μέγιστης επιφυλακής, με τον αξιωματούχο να τονίζει: «Θα απαντήσουμε με τον πιο σκληρό τρόπο για να ξεκαθαρίσουμε την κατάσταση μια και καλή».
Το γεωπολιτικό σκάκι
Η στρατιωτική συγκέντρωση των ΗΠΑ έρχεται σε μια στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί αίσθηση στη διεθνή σκηνή με τις αναφορές του —ακόμα και για την εξαγορά της Γροιλανδίας— δείχνοντας μια διάθεση ανατροπής των υφιστάμενων ισορροπιών. Ωστόσο, στην περίπτωση του Ιράν, το διακύβευμα αφορά την εδαφική κυριαρχία και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η ουσία της κρίσης: Ενώ η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί την «αρμάδα» ως μέσο πίεσης και αποτροπής, η Τεχεράνη την ερμηνεύει ως άμεση υπαρξιακή απειλή, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός τυχαίου θερμού επεισοδίου που θα μπορούσε να βάλει φωτιά σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Η διεθνής σκακιέρα και οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης
Ενώ οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν απειλές για «ολοκληρωτικό πόλεμο», ο υπόλοιπος κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η περιοχή του Κόλπου αποτελεί την «ενεργειακή καρδιά» του πλανήτη.
Η Αντίδραση της Διεθνούς Κοινότητας
Η κινητοποίηση της αμερικανικής αρμάδας έχει προκαλέσει διχασμό στους διεθνείς παίκτες:
Ευρωπαϊκή Ένωση: Βρίσκεται σε δύσκολη θέση, προσπαθώντας να κρατήσει ζωντανές τις διπλωματικές διόδους. Οι Βρυξέλλες απευθύνουν εκκλήσεις για «μέγιστη αυτοσυγκράτηση», φοβούμενες ότι ένα ατύχημα στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύρραξη.
Ρωσία και Κίνα: Καταδικάζουν την «πολιτική των κανονιοφόρων» των ΗΠΑ. Το Πεκίνο, ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ιρανικού πετρελαίου, θεωρεί την παρουσία της αρμάδας ως άμεση απειλή για την ενεργειακή του ασφάλεια και την ομαλή λειτουργία του διεθνούς εμπορίου.
Το «Σοκ» στις αγορές ενέργειας
Η πιθανότητα σύγκρουσης στα Στενά του Ορμούζ —από όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου— προκαλεί άμεση αναστάτωση:
Άλμα στις Τιμές: Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν το Ιράν υλοποιήσει την απειλή του για κλείσιμο των Στενών, η τιμή του βαρελιού θα μπορούσε να εκτιναχθεί σε τριψήφια νούμερα μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα.
Ασφάλιση ναυσιπλοΐας: Τα ασφάλιστρα για τα δεξαμενόπλοια που κινούνται στην περιοχή έχουν ήδη παρουσιάσει κατακόρυφη αύξηση, επιβαρύνοντας το κόστος μεταφοράς προϊόντων παγκοσμίως.
Η Στρατηγική του Ιράν- Ασύμμετρη απάντηση
Απέναντι στην τεχνολογική υπεροχή της αμερικανικής αρμάδας, το Ιράν ποντάρει στην ασύμμετρη απειλή.
Πέρα από τον τακτικό στρατό, η Τεχεράνη διαθέτει:
Ταχύπλοα και νάρκες: Ικανά να προκαλέσουν χάος σε στενά περάσματα.
Πληρεξούσιες δυνάμεις (Proxies): Η δυνατότητα να πλήξει αμερικανικούς στόχους σε Ιράκ, Συρία και Λίβανο μέσω τοπικών συμμάχων, μεταφέροντας το μέτωπο μακριά από τα σύνορά του.
Ένα επικίνδυνο αδιέξοδο
Η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ περί «βοήθειας που είναι καθ’ οδόν» για τους διαδηλωτές δίνει στην κρίση έναν χαρακτήρα υπαρξιακής επιβίωσης για το ιρανικό καθεστώς. Όταν μια ηγεσία νιώθει ότι δεν έχει τίποτα να χάσει, η πιθανότητα ενός «τυχαίου» πολέμου αυξάνεται δραματικά.
Τι αναμένουμε τις επόμενες ημέρες, η προσοχή στρέφεται στις κινήσεις των πλοίων της αρμάδας. Οποιαδήποτε είσοδος σε χωρικά ύδατα ή παρενόχληση σκάφους μπορεί να αποτελέσει τη θρυαλλίδα των εξελίξεων.
