Η κατάρρευση της Χαλυβουργικής, μιας βιομηχανίας-συμβόλου με 93 χρόνια ιστορίας, δεν άφησε πίσω της μόνο ερείπια αλλά και ένα τεράστιο οικονομικό κενό. Με αφορμή επιστολή νομικού και ειδικού της τραπεζικής αγοράς στο ieidises.gr, επανέρχεται στο προσκήνιο η διαχείριση των χρεών της εταιρείας, κυρίως από την Εθνική Τράπεζα.
Το παράδειγμα του Μέιντοφ και ο «καπιταλισμός της ευθύνης»
Η επιστολή ξεκινά με μια ενδιαφέρουσα σύγκριση: Στις ΗΠΑ, μετά την αποκάλυψη της τεράστιας απάτης του Μπέρνι Μέιντοφ το 2008, οι θεσμοί λειτούργησαν άμεσα. Ένας Ειδικός Εκκαθαριστής κατάφερε να ανακτήσει το μεγαλύτερο μέρος των χαμένων κεφαλαίων (13-14 δισ. δολάρια), επιστρέφοντάς τα στους δικαιούχους. Αυτό αποδεικνύει ότι ακόμη και σε σκληρά καπιταλιστικά συστήματα, υπάρχουν μηχανισμοί απόδοσης ευθυνών και προστασίας της αγοράς.
Το ερώτημα είναι: Συμβαίνει το ίδιο στην Ελλάδα;
Η ακτινογραφία των χρεών: Ένα «φέσι» μισού δισεκατομμυρίου
Όταν η Χαλυβουργική έβαλε οριστικό λουκέτο, οι οικονομικές της υποχρεώσεις είχαν λάβει εκρηκτικές διαστάσεις.
Στις αρχές του 2021, η Εθνική Τράπεζα κατέθεσε αίτηση ειδικής διαχείρισης, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της ζημιάς:
Εθνική Τράπεζα: Απαιτήσεις που άγγιζαν τα 344 εκατ. ευρώ (από 296 εκατ. το 2018).
Λοιπές Τράπεζες: Πειραιώς (132,8 εκατ.), Alpha Bank (10,4 εκατ.) και Eurobank (8,7 εκατ.).
Δημόσιοι Φορείς και ΔΕΗ: Οφειλές ύψους 41,5 εκατ. ευρώ (με τη ΔΕΗ να διεκδικεί τη μερίδα του λέοντος, περίπου 30 εκατ.).
Άλλες υποχρεώσεις: Χρέη σε προμηθευτές, ασφαλιστικά ταμεία και εφορία, που ανέβαζαν το συνολικό ποσό πάνω από τα 560 εκατ. ευρώ.
Τα κρίσιμα ερωτήματα προς την Εθνική Τράπεζα
Η ουσία της επιστολής δεν είναι η καταγγελία, αλλά η ανάγκη για διαφάνεια και ενημέρωση. Πέντε χρόνια μετά το κλείσιμο της βιομηχανίας, η διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας καλείται να απαντήσει:
Τι απέγιναν αυτά τα χρήματα; Έχει εισπραχθεί έστω ένα μέρος των οφειλών;
Ποια είναι η πορεία της εκκαθάρισης; Έχουν βγει στο σφυρί περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας για να καλυφθούν οι ζημιές;
Υπήρξε προστασία των μετόχων; Πώς διασφαλίστηκαν τα συμφέροντα της τράπεζας και, κατ’ επέκταση, της εθνικής οικονομίας;
«Ακόμη και αν τα χρέη αυτά θεωρούνται πλέον μη εισπράξιμα (“γραμμένα στο χιόνι”), το κοινό και οι επενδυτές οφείλουν να το γνωρίζουν», καταλήγει ο συντάκτης της επιστολής.
Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή – Ο Μέϊντοφ και η «Χαλυβουργική»
«Πριν από λίγες μέρες, παρακολούθησα στο Netflix, μια πολύ ενδιαφέρουσα σειρά που αφορά την άνοδο και την πτώση του – κάποτε – κορυφαίου Αμερικανού χρηματιστή Μπέρνι Μέϊντοφ. Ως γνωστόν, ο άνθρωπος είχε στήσει μια κανονική απάτη, μια «πυραμίδα Πόνζι», η οποία κατέρρευσε στην αρχή της κρίσης του 2008-9. Μέχρι τότε είχε οικειοποιηθεί κοντά στα 19 δισ. δολάρια από επενδυτές, μικρούς και μεγάλους και τα είχε εξαφανίσει.
Η λεπτομέρεια που μου κέντρισε το ενδιαφέρον, και γι΄αυτό στέλνω την επιστολή, αφορά τις κινήσεις του αμερικανικού Δημοσίου, μόλις «έσκασε η κανονιά». Στην εταιρεία εισήλθε Ειδικός Εκκαθαριστής ,ο οποίος κατάφερε να ανακτήσει περίπου 13-14 δισ. δολάρια και να τα επιστρέψει σε δικαιούχους, μειώνοντας αρκετά το μέγεθος των ζημιών που υπέστησαν.
Συμπέρασμα: ακόμη και στον πιο άγριο και αδέσποτο καπιταλισμό της Wall Street υπάρχουν – έστω εκ των υστέρων- νόμοι και διαδικασίες που ψιλοαποκαθιστούν τον «καπιταλισμό της ευθύνης».
Τι γίνεται σε αντίστοιχες περιπτώσεις στις πολύπαθες ελληνικές αγορές; Υπάρχουν κανόνες και συνέπειες; Για να αποκαλύψω μια απάντηση έφερα στο μυαλό μου ένα «γενναίο» επιχειρηματικό κανόνι που όλοι γνωρίζουμε, την πτώχευση της «Χαλυβουργικής», της εταιρείας που έγινε μεταπολεμικά το συνώνυμο της «βαριάς βιομηχανίας» στην Ελλάδα.
Χρέη πάνω από 500 εκατ. ευρώ
Ως γνωστόν, στις αρχές του 2021, έπεσαν οι «τίτλοι τέλους» για την ιστορική επιχείρηση, που ίδρυσαν μετά τον πόλεμο οι Αγγελόπουλοι και τα τελευταία χρόνια είχε καταλήξει στα χέρια του αείμνηστου Κωνσταντίνου Αγγελόπουλου και των γιών του, Γεώργιου και Παναγιώτη.
Τι κρίμα για το τέλος! Όμως το τέλος μπορεί να προκύψει είτε με αξιοπρέπεια, είτε με ντροπή.
Τα γεγονότα έχουν ως εξής.
Στις αρχές του 2021, η Εθνική Τράπεζα προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, προκειμένου να θέσει τη Χαλυβουργική σε διαδικασία ειδικής διαχείρισης για απαιτήσεις της, ύψους 343,77 εκατ. ευρώ. Όμως το πραγματικό ύψος των υποχρεώσεων, με βάση τα έγγραφα που κατέθεσε η Εθνική στο Πρωτοδικείο Αθηνών ξεπερνούσαν τα 560 εκατομμύρια ευρώ.
Η Εθνική Τράπεζα διατηρούσε απαίτηση κατά της Χαλυβουργικής, η οποία στα τέλη του 2018 ήταν 296,05 εκατ. ευρώ και στα τέλη του 2020 είχε φτάσει με τις προσαυξήσεις τα 343,77 εκατ.
Το σύνολο των υποχρεώσεων της Χαλυβουργικής, βάσει των τελευταίων διαθέσιμων δημοσιευμένων οικονομικών καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2016, ανέρχεται στο ποσό των 497,2 εκατ. ευρώ, ενώ σύμφωνα με την αίτηση της Εθνικής την 31η Δεκεμβρίου έφταναν τα 560 εκατ.ευρώ.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που κατατέθηκαν στο δικαστήριο, εκτός από την Εθνική, οι απαιτήσεις της Τράπεζας Πειραιώς στα τέλη του 2018 ανέρχονταν σε 132, 8 εκατ., της Alpha Bank σε 10,4 εκατ. και της Eurobank σε 8,7 εκατ.
Οι υποχρεώσεις της Χαλυβουργικής προς νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και δημόσιες επιχειρήσεις ήταν 41,5 εκατ. (εκ των οποίων περίπου 30 εκατ. προς τη ΔΕΗ) και προς διάφορους προμηθευτές 6,5 εκατ.
Παράλληλα, καταγράφονται φορολογικές υποχρεώσεις το ίδιο έτος 454.000 και υποχρέωση προς ασφαλιστικά ταμεία ύψους 1,3 εκατ.
Επιπλέον 36,1 εκατομμύρια εμφανίζονται ως υποχρεώσεις προς διάφορους πιστωτές και έξοδα χρήσεως δεδουλευμένα, ενώ επίσης υπάρχουν αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 26,4 εκατ.
Για να μην κουράσουμε άλλο με αριθμούς, ας θεωρήσουμε ότι πάνω από 500 εκατ.ευρώ είναι το «φέσι» που άφησε η «Χαλυβουργική» μόνο προς την Εθνική Τράπεζα το 2021.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν και τα οποία θα έπρεπε να μας απαντήσουν οι διοικούντες της Τράπεζας είναι τι έχει γίνει έκτοτε; Με διάθεση ενημέρωσης των μετόχων, των επενδυτών και της κοινής γνώμης.
Γιατί υπάρχει το ενδεχόμενο η Τράπεζα (όπως και οι υπόλοιποι πιστωτές) να έχουν κάνει τις κατάλληλες ενέργειες και να έχουν προασπίσει τα συμφέροντα των μετόχων τους και της εθνικής οικονομίας.
Ενημέρωση ζητάμε, όχι καταγγελίες.
Τι έχει γίνει λοιπόν τα 5 χρόνια που μεσολάβησαν; Έχουν εισπραχθεί μέρη των χρεών; Έχει κινηθεί η Ειδική Εκκαθάριση; Έχουν εκποιηθεί περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας; Εχουν γίνει ρυθμίσεις;
Ακόμη και τίποτα να μην έχει γίνει, ακόμη δηλαδή και να τα γράψαμε στο χιόνι, θα πρέπει να το γνωρίζουμε. Εστω και για την ιστορική μνήμη. Περιμένοντας κάποια απάντηση, κυρίως από τη Διοίκηση της Εθνικής, σας στέλνω την επιστολή μου για να την χρησιμοποιήσετε, αν σας ενδιαφέρει, όπως πρέπει».
