Μια βαθιά θεσμική ρήξη βρίσκεται σε εξέλιξη, με τους Δήμους να προχωρούν σε μια διπλή στρατηγική αντεπίθεσης κατά των κυβερνητικών επιλογών.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα «μπόνους» δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) και η αφαίρεση των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων από την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
1ο Μέτωπο: Τα «Μπόνους» του ΝΟΚ και το νέο Προεδρικό Διάταγμα
Πέντε μεγάλοι δήμοι (Άλιμος, Φιλοθέη-Ψυχικό, Κηφισιά, Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη και ενδεχομένως το Μαρούσι) προσφεύγουν εκ νέου στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Οι δήμοι ζητούν την ακύρωση του πρόσφατου Προεδρικού Διατάγματος που «νομιμοποιεί» εκ των υστέρων οικοδομικές άδειες οι οποίες έκαναν χρήση των επιπλέον ορόφων/τετραγωνικών του ΝΟΚ, υπό την προϋπόθεση ότι οι εργασίες είχαν ξεκινήσει έως τον Δεκέμβριο του 2025.
Ο Δήμαρχος Αλίμου, Ανδρέας Κονδύλης, υπογραμμίζει πως η δυνατότητα «εξαγοράς» της νομιμότητας μέσω ενός «περιβαλλοντικού ισοδυνάμου» ακυρώνει τη δικαστική προστασία των πολιτών και των δήμων, οδηγώντας σε θεσμικές παρεκτροπές.
2ο Μέτωπο: Ο έλεγχος των Πολεοδομιών (ΥΔΟΜ)
Πέρα από τα τετραγωνικά, η σύγκρουση αγγίζει πλέον τον σκληρό πυρήνα της εξουσίας τη διαχείριση των οικοδομικών αδειών.
Το κυβερνητικό πλάνο: Η μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης από τους Δήμους στο Κτηματολόγιο (υπό το κεντρικό κράτος) με στόχο ένα ψηφιακό «one stop shop» που θα προσφέρει ταχύτητα και ομοιομορφία.
Η αντίδραση της ΚΕΔΕ: Οι δήμαρχοι κάνουν λόγο για «κρατική συγκεντροποίηση» και παραβίαση του Άρθρου 102 του Συντάγματος, το οποίο ορίζει ότι τα τοπικά ζητήματα πρέπει να διοικούνται από τους ΟΤΑ.
Το Χρονοδιάγραμμα της Σύγκρουσης οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι για τη φυσιογνωμία των πόλεων:
Άμεσα: Κατάθεση αιτήσεων ακύρωσης για το Προεδρικό Διάταγμα των «μπόνους».
Έως τον Ιούνιο: Μαζική προσφυγή της ΚΕΔΕ κατά της μεταφοράς των πολεοδομιών.
1η Ιουλίου 2026: Έναρξη πιλοτικής λειτουργίας των πρώτων πολεοδομιών υπό το Κτηματολόγιο.
Ιανουάριος 2027: Πλήρης ένταξη όλων των ΥΔΟΜ της χώρας στο κεντρικό κράτος.
Γιατί είναι σημαντικό;
Για τους δήμους, η απώλεια των πολεοδομιών σημαίνει ότι χάνουν το «τελευταίο εργαλείο» ελέγχου του αστικού τους χώρου. Όπως προειδοποιεί ο Δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, πρόκειται για μια μάχη επιβίωσης της αυτοδιοικητικής αυτοτέλειας.
Αν το ΣτΕ δεν δικαιώσει τους Δήμους, οι δήμαρχοι δηλώνουν έτοιμοι να φτάσουν μέχρι τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια, καθώς θεωρούν ότι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και της θεσμικής τάξης δεν μπορεί να «τιμολογείται».
