Απολιθωμένο ψάρι ηλικίας 16 εκατομμυρίων ετών ξαναγράφει την Ιστορία
Το εύρημα, που δημοσιεύθηκε στο Vertebrate Palaeontology, παρείχε τα πρώτα λεπτομερή στοιχεία στην Αυστραλία για μια ομάδα ψαριών που ονομάζονται Osmeriformes, στα οποία σήμερα ανήκουν οι γραικύλοι και οι σμέρνες
Απολιθωμένα ψάρια τόσο εξαιρετικά διατηρημένα που οι επιστήμονες μπόρεσαν να ανασυνθέσουν τις τελευταίες ημέρες τους πριν από 16 εκατομμύρια χρόνια ανακαλύφθηκαν στην κεντρική Νέα Νότια Ουαλία.
Αρκετά απολιθώματα μικρών ψαριών του γλυκού νερού, ενσωματωμένα σε ένα πλούσιο σε σίδηρο ορυκτό που ονομάζεται γκετίτης στην περιοχή απολιθωμάτων McGraths Flat, έχουν διατηρήσει μικροσκοπικά δομικά χαρακτηριστικά, όπως το περιεχόμενο του στομάχου τους και τα περιγράμματα των κυττάρων που καθορίζουν το χρώμα.
Αυτό το ασυνήθιστο επίπεδο λεπτομέρειας – συμπεριλαμβανομένου του λεπτού σχήματος του ψαριού και της θέσης των οστών και των πτερυγίων του – αποκάλυψε πολλά για το είδος, που ονομάζεται Ferruaspis brocksi, δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας, δρ Matthew McCurry, έφορος παλαιοντολογίας στο Αυστραλιανό Μουσείο.
«Στην παλαιοντολογία υπάρχουν συχνά τόσα πολλά κενά. Συνήθως βρίσκουμε μόνο μεμονωμένα οστά ενός συγκεκριμένου είδους», δήλωσε ο McCurry. «Συχνά δεν μπορούμε να δούμε ολόκληρο το ζώο και σπάνια βλέπουμε πράγματα όπως οι μαλακοί ιστοί να διατηρούνται».
Το εύρημα, που δημοσιεύθηκε στο Vertebrate Palaeontology, παρείχε τα πρώτα λεπτομερή στοιχεία στην Αυστραλία για μια ομάδα ψαριών που ονομάζονται Osmeriformes, στα οποία σήμερα ανήκουν οι γραικύλοι και οι σμέρνες, δήλωσε ο McCurry.
Ασυνήθιστα, τα απολιθώματα διατηρούσαν υπολείμματα των χρωματικών κυττάρων, που ονομάζονται μελανοφόρα, συμπεριλαμβανομένων των μικροσκοπικών κόκκων που περιέχουν μελανίνη στο εσωτερικό τους και ονομάζονται μελανοσώματα (με μέγεθος λίγο μεγαλύτερο από ένα χιλιοστό του χιλιοστού).
Ο συν-συγγραφέας δρ Michael Frese, αναπληρωτής καθηγητής και ιολόγος που είναι έμπειρος στη μικροσκοπία και εδρεύει στο Πανεπιστήμιο της Καμπέρα, δήλωσε ότι αυτό το επίπεδο λεπτομέρειας «ξεπέρασε τα όρια» του τι θα μπορούσε να διατηρηθεί.
Από αυτές τις μικροσκοπικές λεπτομέρειες, οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι τα ψάρια ήταν «αντιδιαμετρικά σκιασμένα» – πιο σκούρα στην κορυφή και πιο ανοιχτά στην κοιλιά – με δύο λωρίδες κατά μήκος των πλευρών τους.
Διατηρήθηκαν επίσης τα στομαχικά περιεχόμενα των ζώων και σε ορισμένες περιπτώσεις ο εντερικός σωλήνας.
Ο Frese είπε ότι όταν τα είδε κάτω από ένα μικροσκόπιο υψηλής ισχύος, οι κοιλιές των ψαριών ήταν γεμάτες από τις κεραίες προνυμφών φανταστικών μυγών (ένα είδος εντόμου), κομμάτια από μισοχωνεμένα φτερά, ακόμη και ένα μικρό μύδι ή δίθυρο.
Αυτές οι μικροσκοπικές λεπτομέρειες προσέφεραν μια ματιά στη ζωή του ψαριού κατά τις τελευταίες ημέρες του, είπε.
Τα απολιθώματα ήταν θαμμένα στον πυθμένα μιας λίμνης σαν billabong που διαχωριζόταν από τα κοντινά ποτάμια, είπε. Ωστόσο, ένα δεύτερο μικροσκοπικό δίθυρο, προσκολλημένο σε ένα πτερύγιο ψαριού, υπέδειξε ότι τα ζώα προέρχονταν από ένα κοντινό ποτάμι.
Αυτό το ποτάμι μπορεί να είχε πλημμυρίσει ή με άλλο τρόπο να χύθηκε στη λίμνη, όπου τα ψάρια πιθανότατα έτρωγαν προνύμφες φανταστικών μυγών. «Πέθαιναν με γεμάτο στομάχι», είπε ο Frese.
Η εξελικτική βιολόγος και παλαιοντολόγος δρ Άλις Κλέμεντ, η οποία δεν συμμετείχε στην εργασία, δήλωσε ότι η ανάλυση των μελανοφόρων για την ανακατασκευή των χρωματικών προτύπων αποτελεί «μεγάλη πρόοδο στη μελέτη των απολιθωμένων ψαριών».
Τα χρώματα και τα μοτίβα ήταν σημαντικά στον κόσμο των ζώων – χρησιμοποιούνται για την προσέλκυση συντρόφων, την προειδοποίηση των θηρευτών και το καμουφλάζ. Ωστόσο, η μελέτη αυτών των χαρακτηριστικών στα απολιθώματα βρισκόταν ακόμη στα σπάργανα, δήλωσε η ίδια.
Το είδος πήρε το όνομά του από τον καθηγητή Jochen J Brocks, από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, ο οποίος έχει ανακαλύψει πολλά απολιθωμένα είδη στην περιοχή McGraths Flat.
Εκτός από τις λεπτομερείς γνώσεις για το ίδιο το είδος, τα απολιθώματα παρείχαν μια «πρωτοφανή ευκαιρία» για την κατανόηση των αρχαίων οικοσυστημάτων της Αυστραλίας και της εξέλιξης των ψαριών κατά τη διάρκεια του Μειόκαινου, δήλωσε ο McCurry.
Ο παλαιοντολόγος καθηγητής John Long, ειδικός στα αρχαία ψάρια στο Πανεπιστήμιο Flinders, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε ότι τα απολιθώματα ψαριών από το Μειόκαινο παρέχουν ένα «σπάνιο παράθυρο» στα οικοσυστήματα σε μια εποχή δραματικών περιβαλλοντικών αλλαγών, όταν οι έρημοι επεκτάθηκαν και τα δάση μειώθηκαν.
«Μας βοηθά να εκτιμήσουμε την ποικιλομορφία της μοναδικής πανίδας της Αυστραλίας και πώς εξελίχθηκε για να αντιμετωπίσει τις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες».
Ο Frese δήλωσε ότι η αποκάλυψη απολιθωμάτων στο McGraths Flat ήταν σαν να αναποδογυρίζεις μεμονωμένα κομμάτια ενός ανάποδου μωσαϊκού.
Όσο περισσότερα γύριζες, τόσο περισσότερα αποκάλυπταν για το περιβάλλον γύρω από τη λίμνη, είπε. Με την πάροδο του χρόνου, προέκυψε μια ακόμη μεγαλύτερη εικόνα για το πώς εξελίχθηκαν τα είδη και πώς μεταμορφώθηκαν οι ήπειροι και τα τοπία σε ένα κρίσιμο σημείο της ιστορίας.
«Την εποχή που αυτά τα ψάρια πέθαναν και διατηρήθηκαν, αυτή ήταν μια μεταβατική περίοδος για την Αυστραλία», είπε. «Ουσιαστικά πρόκειται για ένα μάθημα ιστορίας, ή ένα γεωλογικό μάθημα, για το τι συμβαίνει αν το κλίμα αλλάξει ριζικά».
